پایه های لرزان خود فهمی ما ایرانیان

به گزارش وبلاگ بروبچ میان فرهنگی بودن بدون فرهنگ؛ گذر از سیاست هویت به سیاست تمایز کتابی است به قلم رضا دهقانی که توسط انتشارات نقد فرهنگ روانه بازار نشر شده است. مطالعات فرهنگی به عنوان یکی از شاخه های علوم انسانی حالا مدت هاست که جای خود را در میان علاقه مندان به تحلیل های اجتماعی باز کرده است و فرهنگ و تفاوت فرهنگی یکی از مفاهیم پر کاربرد و کلیدی در این حوزه است، اما فرهنگ همانقدر که در نگاه اول ساده به نظر می رسد، وقتی نقطه تمرکز و بحث قرار می گیرد پیچیده می شود. رضا دهقانی در کتاب خود با در پیش دریافت رویکردی میان رشته ای تلاش کرده است یکی از پیچده ترین مفاهیم برخاسته از فرهنگ یعنی هویت و در تقابل آن تمایز را مورد واکاوی قرار دهد. نویسنده در این اثر کوتاه از منابع دسته اول درمطالعات فرهنگی، مطالعات پسااستعمار و فلسفۀ میان فرهنگی بهره جسته و راه های مطلوب رسیدن به جامعه میان فرهنگی را ترسیم می کند.

پایه های لرزان خود فهمی ما ایرانیان

دهقانی در مقدمه که نخستین بخش کتاب را به خود اختصاص داده است، اثر خود را این طور معرفی می کند: کتاب کوچک پیش رو گام کوچکی است که طرح کلی نویسنده خود را پیش می برد. این گام خود را به عنوان ارائه الگویی برای فهم مساله ای مهم می فهمد که حیات جمعی ما ایرانیان به شدت درگیر آن است. این کتاب در واقع سعی می کند تا طرح مساله کند و مساله مهمی تحت عنوان هویت را که عمدتا از آن هویت جمعی مراد می شود، به چالش بکشد و از نگاهی میان فرهنگی به آن نگاه کند. این کتاب پرتو نوع نگاه تمایز محور میان فرهنگی را بر گفتمان عمومی ما می افکند و سعی می کند نشان دهد آنچه مبانی خود فهمی جمعی ما ایرانیان است، آنچنان که به نظر می رسد، پایه هستی شناختی ندارد و می توان پایه های آن را لرزاند

چرا هویت؟

میان فرهنگی بودن بدون فرهنگ یک بحث را نکته اصلی تمرکز خود قرار داده است، این امر که جهان جدید، جهان تکثر و تمایز است و اندیشه هویت محور توان روبرو با آن را ندارد و باید فکر دیگری برای آن کار کرد. مطابق با این طرح موضوع نویسنده در فصل های دو تا چهار(اهمیت یافتن مساله هویت در دوره اخیر، نقد جوهر فرهنگی و نقدی بر مفهوم هویت) بحث نظری در باب هویت را پی می گیرد. نویسنده در فصل دوم به این پرسش پاسخ می دهد که چرا مساله هویت در چند دهه اخیر اهمیت زیادی یافته است؟ دهقانی این پرسش را به نوعی انگیزه اصلی خود از نگارش این اثر معرفی می کند و مفاهیم مربوط به امر جمعی را با نگاهی انتقادی پی می گیرد و نشان می دهد که چرا ایده فرهنگ، قوم، ملت، امت و ... به مثابه امور کامل و تمامیت یافته دیگر کارایی ندارند. فصل سوم با عنوان نقد جوهر فرهنگی متشکل از سه قسمت است که مفاهیم فرهنگ، قوم و در آن ملت و در نهایت امت را مورد واکاوی قرار می دهد. در فصل چهارم با عنوان نقدی بر مفهوم هویت نویسنده ابتدا با ترسیم شرایط متکثر و متنوع جهان جدید نشان می دهد که نیاز به فهم دیگری از جامعه و اجتماع داریم و در ادامه خود مفهوم هویت را از حیث فردی و جمعی تحلیل می کند در این تحلیل است که او پیش زمینه های ذهنی ما از این مفهوم را در هم می ریزد و نشان می دهد اگر در مفهوم هویت تامل کنیم چطور خود به خود از بین خواهد رفت. او در ادامه مفهوم یکپارچگی را به جای هویت فردی و مفهوم یکپارچه سازی را به جای هویت جمعی مطرح می کند.

افق جامعه مطلوب

همانطور که اشاره شد کتاب تا فصل چهارم تمرکز خود را بر مفاهیم نظری می گذارد و در ادامه و در فصل های پنجم و ششم، از حیث هنجاری(دستوری) به ترسیم افق جامعه مطلوب و امکان و شرایط روابط مطلوب مبادرت می ورزد. جامعه ای که به باور نویسنده جامعه جدید و میان فرهنگی است و لذا الگوهای هنجارین میان فرهنگی می طلبد. فصل پنجم کتاب چند فرهنگ گرایی همانطور که از عنوانش پیداست چند فرهنگی را محل بحث قرار داده و سعی می کند چند فرهنگی بودن را توصیف وضع موجود و چند فرهنگ گرایی را الگویی هنجارین برای هم زیستی جهان امروز نشان دهد. نویسنده در این فصل سعی می کند از سیاست تمایز به عنوان سیاست مطلوب به معنای استراتژی یکپارچه سازی در افق مطلوب خود دفاع کند.میان فرهنگی بودن عنوان فصل پایانی کتاب است، نویسنده در این بحش به روابط تکمیلی افراد می پردازد و امکان و شرایط فهم متقابل را بررسی می کند. او سعی می کند با توجه به مساله اصلی کتاب که معطوف به زیست مسالمت آمیز همراه با نفی باور به هویت جوهری است، مدلی برای زیست اجتماعی در جهت یکپارچه سازی ارئه کند.

کتاب میان فرهنگی بودن بدون فرهنگ؛ گذر از سیاست هویت به سیاست تمایز نوشته رضا دهقانی در 150 صفحه، تیراژ 1100 نسخه و به قیمت 25 هزارتومان توسط انتشارات نقد فرهنگ منتشر و در اختیار علاقه مندان قرار گرفته است.

منبع: ایبنا - خبرگزاری کتاب ایران

به "پایه های لرزان خود فهمی ما ایرانیان" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "پایه های لرزان خود فهمی ما ایرانیان"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید